Romanda Olay Örgüsü 1 - Yazar adayı kendini nasıl geliştirmeli?

James Scott Bell'in Plot & Structure adında çok güzel bir kitabı var. Romanda olay örgüsü ve yapıyı çok güzel anlatıyor.

Bu dizide kitaptan esinlenerek bu konuda size yardımcı olmaya çalışacağım. Türkçe çevirisi bildiğim kadarıyla yok, İngilizceniz varsa kitabı edinmenizi şiddetle tavsiye ederim.

İyi bir olay örgüsü kurgulayıp yazabilmek için nelere ihtiyacınız var? Öncelik tabii ki bu soruda.

1. Öncelikle motive olmalısınız.

Roman uzun soluklu bir çabadır. Biraz maratona benzer. Yüz metrenin hevesli başlangıcıyla maraton bitiremezsiniz. Bu uzun soluklu, bazen duraklamalı, dur kalklı yolda sizi motive edecek şey nedir? Sadece başlangıç motivasyonu verecek bir şey yeterli olmaz. Öyle bir motivasyon olmalı ki, başlamanızı, dermansız kaldığınızda devam etmenizi, ve sonunda bitirmenizi sağlasın.

Benim için şiirde motivasyon tohumu olmuştur. Bazen tek kelimelik bazen birkaç kelimelik bir tohum. O tohumla aklıma düşen şiirler çok sorun yaşamadan bitmiş bir esere dönüştüler hep.

Romandaki motivasyonum da romanın tohumu ile ilgili oldu yine. Aklıma birkaç kitaplık birkaç roman konusu geldi son beş senede. Ama hiçbirine başlamadım. Üstelik bazılarıyla ilgili Türkiye Bilişim Derneği'nin Bilim Kurgu Öykü Yarışmasına öykü hallerini yazıp gönderdiğim halde.

Sonra aklıma bir dönüşüm fikri düştü. Yazmaya zorunlu hisesttiğim bir dönüşüm! Sonunda bu dönüşüm düşüncesi (neyle ilgili olduğunu şimdilik söyleyemem) bir roman olmak için yeterince güçlü bir fikir olarak yazılmayı dikte etti bana. Böylelikle ilk romanımı yazmaya başladım. İş yoğunluğumun üstüne bir de Açıköğretim'de ikinci üniversite olarak okuduğum Sosyoloji Bölümünün ikinci sınıfının derslerinin araya girmesi ilk 14 bin kelimesi hızla gelen romanın duraklamasına yol açtı. Ama devam edeceğim. Çünkü aklıma düşen dönüşümün motivasyonu maraton yaptıracak bir motivasyon.

2. Deneyin:

Yeni teknikler inceleyin. Yazma üzerine kitaplardan, hoşunuza giden romanlardan, hoşunuza gitmeyen romanlardan... Ve deneyin bunları. Teknikleri özümseyin. Teknikleri uygulayın, deneme parçaları yazın... Hiçbir sporcu antreman yapmadan doğrudan yarışmalarda başarılı olmaz. Gerçek başarılı romanınızı yazmaya sıra gelene kadar belki toplamda yüzbinlerce kelimeleri bulan alıştırmalar, denemeler yapmanız gerekecek.

3. Rahat olun:

Kendinizi strese sokmanız, yazmanızı kolaylaştırmaz. Klavyeyle kavga eder gibi yazmayın. Kalemleri kırıp atmayın. Onlarla dost olun, sohbet edin, rahatlayın.

4. Önce yazın, sonra düzeltirsiniz:

İlk seferde mükemmel bir ürün ortaya çıkarmak kaygısıyla hareket etmeyin. Yazın, tekrar inceleyip düzeltmeye sonradan vaktiniz olacaktır. Belki olay örgüsü beklediğiniz gibi gitmeyecek, belki bazı karakterler zayıf kalacak. Zaten tekrar ele almanız gerekecek ileride. Ama öncelikle içinizdekileri bir dökün. Ortaya bir taslak çıksın. Düzeltme, yeniden ele alma ondan sonra yapılabilir.

5. Hedef koyun:

Su damla damla da olsa sürekli damladığı yeri eninde sonunda deler geçer. Kendinizi çok boğmayacak, ama tamamen de roman yazıyor olduğunuzu unutturmayacak bir tempo belirleyin. Günlük kelime sayısı mı belirlersiniz? Haftalık belirli günlerde belirli sayıda saat yazmak mı dersiniz? Bir hedefiniz olsun ve bundan sapmamaya çalışın.

6. Vazgeçmeyin:

Tarihteki başarılı insanların büyük bir çoğunluğu ilk denemesinde, hatta ilk denemelerinde, hatta çok sayıda denemelerinde başarısız olmuşlardır. Başarılı olan insanların nerdeyse tamamı başarısız kişilerdir. Düşmüşler tekrar kalkmışlar, yeniden adım atmışlardır. Gerçekten bir roman yazmak istiyorsanız, vazgeçmemelisiniz.